मौद्रिक निती 2083
मौद्रिक नीति (Monetary Policy) भनेको कुनै पनि देशको केन्द्रीय बैंकले अर्थतन्त्रमा मुद्राको आपूर्ति (Money Supply), ब्याजदर र कर्जाको प्रवाहलाई व्यवस्थापन गर्न तर्जुमा गर्ने एक समष्टिगत आर्थिक नीति हो। नेपालको हकमा यो नीति नेपाल राष्ट्र बैंकले प्रत्येक वर्ष सार्वजनिक गर्दछ।
आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को मौद्रिक नीति
नेपाल राष्ट्र बैङ्क (सार्वजनिक मिति: विसं २०८३ असार २३)
गभर्नर: डा. विश्वनाथ पौडेलद्वारा सार्वजनिक[cite: 1]।
मुख्य ध्येय: ‘अर्थतन्त्रमा स्थिरता’ र ‘अर्थव्यवस्थामा गतिशीलता’ बिच सन्तुलन कायम गर्नु[cite: 1]।
मुख्य ध्येय: ‘अर्थतन्त्रमा स्थिरता’ र ‘अर्थव्यवस्थामा गतिशीलता’ बिच सन्तुलन कायम गर्नु[cite: 1]।
१. मौद्रिक नीतिको मुख्य लक्ष्य र सूचकहरू
| सूचक | लक्षित परिणाम/व्यवस्था |
|---|---|
| आर्थिक वृद्धिदर | ७.० प्रतिशत हासिल गर्ने[cite: 1] |
| मुद्रास्फीति (मूल्यवृद्धि) | ५.५ प्रतिशतभित्र सीमित राख्ने[cite: 1] |
| विदेशी मुद्रा सञ्चिति | कम्तीमा सात महिनाको वस्तु तथा सेवा आयात धान्न पुग्ने[cite: 1] |
| विनिमय दर व्यवस्था | भारतीय रुपियाँसँगको स्थिर दर नै ‘अन्तरिम लक्ष्य’[cite: 1] |
२. मौद्रिक नीतिको मुख्य प्रावधान तथा कार्यदिशा
- क्रम: नेपाल राष्ट्र बैङ्कद्वारा सार्वजनिक गरिएको पच्चिसौँ मौद्रिक नीति[cite: 1]।
- कार्यदिशा: बाह्य अर्थतन्त्र अनुकूल रहेकाले ‘सजगतापूर्वक लचिलो’ कार्यदिशा अपनाइएको[cite: 1]।
- उपकरणहरू: ब्याजदर कोरिडोर, अनिवार्य नगद अनुपात र स्थायी तरलता सुविधाका विद्यमान व्यवस्थालाई निरन्तरता दिइएको[cite: 1]।
- तरलता व्यवस्थापन: अन्तरबैङ्क दरलाई नीतिगत दरको हाराहारीमा राख्न खुला बजार कारोबारको प्रयोग गरिने। विदेशी मुद्रा खरिद गर्दा बजारमा तरलता व्यवस्थापन गर्न ‘स्टेरिलाइज्ड इन्टरभेन्सन’ (Sterilized Intervention) गरिने[cite: 1]।
३. समष्टिगत विवेकशील नियमन तथा कर्जा सहजीकरण
- नियमन: प्रणालीगत जोखिम न्यूनीकरण गर्न विवेकशील औजारको प्रयोग गरिने[cite: 1]।
- कर्जा सहजीकरणका व्यवस्थाहरू:
- व्यक्तिगत जमानीको असीमित दायित्व हटाउने[cite: 1]।
- चेक अनादरको कालो सूची व्यवस्थामा सहजीकरण[cite: 1]।
- ठुला विद्युतीय सवारीसाधनको कर्जा मूल्य अनुपात (LTV Ratio) मा लचकता[cite: 1]।
- सरलीकरण: बैङ्क तथा वित्तीय संस्थालाई जारी गरिएका निर्देशन कर्जा प्रवाह, ब्याजदरलाई थप सरल र स्पष्ट बनाइने[cite: 1]।
